Vergelijking
Weegt een modelovereenkomst van de Belastingdienst zwaarder dan je eigen onderbouwing van de praktijk?
Veel opdrachtgevers denken dat de discussie over schijnzelfstandigheid gewonnen is zodra er een modelovereenkomst is getekend. Anderen slaan die stap over en vertrouwen op een goed opgebouwd dossier per opdracht. Beide routes hebben een eigen kracht en een eigen zwakke plek, en ze sluiten elkaar niet uit.
Waar het verschil over gaat
Een modelovereenkomst is een contract waarvan de Belastingdienst vooraf heeft beoordeeld dat werken volgens die tekst niet leidt tot een verplichting tot het afdragen van loonheffingen. Modelovereenkomsten geven daarmee zekerheid vooraf over de loonheffingen, mits er ook echt volgens de overeenkomst wordt gewerkt.
Een eigen onderbouwing is iets anders. Daarbij bouw je per opdracht een dossier waaruit blijkt hoe de samenwerking is ingericht en waarom die niet voldoet aan de kenmerken van een arbeidsovereenkomst uit artikel 7:610 BW: arbeid, loon en gezag. Je vraagt geen goedkeuring vooraf, maar zorgt dat je achteraf kunt laten zien hoe het zat.
Het verschil zit dus niet in de zorgvuldigheid, maar in het moment. De ene route legt gewicht op het papier aan de voorkant, de andere op de bewijsvoering over de hele looptijd. Sinds de Belastingdienst per 1 januari 2025 weer volledig handhaaft op schijnzelfstandigheid, telt dat onderscheid zwaarder dan in de jaren daarvoor.
Wat een modelovereenkomst wel oplevert
De grootste winst is duidelijkheid vooraf. Je weet welke afspraken passen bij inhuur en welke niet, en dat is prettig als er tientallen mensen in de organisatie opdrachten uitzetten. Een vaste tekst voorkomt dat elke afdeling zelf iets in elkaar zet met stukken uit oude arbeidscontracten.
Daar komt bij dat een modelovereenkomst een gesprek afdwingt. Bij het invullen moet iemand nadenken over de opdrachtomschrijving, de afbakening, de vervangingsafspraak en de manier waarop instructies worden gegeven. Dat gesprek is op zichzelf al waardevol, ook als het contract daarna in een la verdwijnt.
- Eén vertrekpunt voor alle inhuur, in plaats van tientallen versies.
- Zekerheid vooraf over de loonheffingen, zolang de praktijk het contract volgt.
- Een concrete aanleiding om de opdracht scherp te formuleren.
- Herkenbaarheid voor zelfstandigen, die de opzet vaak al kennen.
Wat een modelovereenkomst niet oplevert
De zekerheid geldt alleen voor werken conform de overeenkomst. Wijkt de praktijk af, dan vervalt de waarde van het papier. En de praktijk wijkt vaker af dan opdrachtgevers denken: de zelfstandige gaat mee in het werkoverleg, krijgt een plek in de planning, wordt aangesproken op aanwezigheid en groeit langzaam naar een rol die van een medewerker niet meer te onderscheiden is.
Een modelovereenkomst zegt bovendien niets over de gezichtspunten die de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 noemde, zoals de inbedding in de organisatie, het ondernemersrisico en de vraag of de werkende zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt. Die punten gaan over hoe het werkelijk loopt, niet over wat er is ondertekend.
Een getekend contract beschrijft de bedoeling van partijen. De beoordeling kijkt naar de uitvoering. Waar die twee uiteenlopen, wint de uitvoering.
Het derde bezwaar is praktisch: een modelovereenkomst wordt gemakkelijk een ritueel. Iemand pakt de laatst gebruikte versie, vult een naam en een tarief in, en niemand kijkt of de opdrachtomschrijving nog klopt. Dan is er wel een handtekening, maar geen inhoud.
Wat een eigen onderbouwing wel oplevert
Een eigen onderbouwing volgt de opdracht in plaats van het contract. Je legt vast wat er is afgesproken, hoe het werk is uitgevoerd, wanneer de scope veranderde en waarom er is verlengd. Dat sluit aan bij de manier waarop een arbeidsrelatie wordt beoordeeld: naar het geheel van de omstandigheden.
Deze route heeft nog een voordeel. Ze dwingt tot eerlijkheid. Wie per kwartaal opschrijft hoe een opdracht loopt, ziet zelf aankomen dat een opdracht ontspoort. Dat is het moment om in te grijpen, en dat is aanmerkelijk goedkoper dan een correctie achteraf. Hoe je zo'n dossier opbouwt, staat uitgewerkt in de gids over een dossier opbouwen per inhuuropdracht.
Wat een eigen onderbouwing niet oplevert
Er is geen zekerheid vooraf. Je kunt zorgvuldig werken en toch discussie krijgen, want de weging van de gezichtspunten kent geen vaste uitkomst. Wie behoefte heeft aan een duidelijk antwoord voordat de opdracht start, vindt dat in deze route niet.
Bovendien vraagt een eigen onderbouwing discipline. Het dossier moet gevuld blijven terwijl niemand er om vraagt. Dat lukt zelden op basis van goede voornemens; het lukt als het proces het afdwingt, met vaste momenten en een verantwoordelijke per opdracht.
De twee routes naast elkaar
| Aspect | Modelovereenkomst | Eigen onderbouwing |
|---|---|---|
| Moment | Voor de start van de opdracht | Doorlopend, van start tot afronding |
| Zekerheid | Vooraf, over de loonheffingen, mits conform gewerkt | Geen zekerheid vooraf, wel bewijs achteraf |
| Waar het breekt | Bij afwijking tussen contract en praktijk | Bij een dossier dat niet wordt bijgehouden |
| Inspanning | Eenmalig hoog, daarna laag | Gespreid over de looptijd |
| Dekt de gezichtspunten | Deels, vooral de afspraken | Breder, ook inbedding en ondernemersrisico |
| Bruikbaar bij een controle | Als startpunt van het gesprek | Als feitelijke onderbouwing |
Wanneer welke route zwaarder weegt
Korte, duidelijk afgebakende opdrachten
Bij een opdracht van enkele weken met een concreet resultaat doet een goede overeenkomst het meeste werk. De looptijd is te kort om ver af te drijven, en het dossier blijft beperkt tot het contract, de facturen en het opleverbewijs. Hier is een modelovereenkomst een efficiënte keuze.
Langdurige inhuur op een vaste plek
Hoe langer de opdracht duurt en hoe dichter het werk tegen de vaste organisatie aan ligt, hoe minder een contract alleen kan dragen. Dan is de eigen onderbouwing bepalend: verlengingsbesluiten met een reden, wijzigingen in de scope, aantekeningen over sturing en over de plek in het team.
Inhuur via een intermediair
In een keten met een bemiddelaar staat er vaak al een raamovereenkomst. De valkuil is dat iedereen aanneemt dat de ander het dossier bijhoudt. Leg daarom expliciet vast wie welke stukken bewaart, en zorg dat de opdrachtgever ook zonder de intermediair kan laten zien hoe het werk feitelijk liep.
In de praktijk: combineer ze
De vraag welke route beter is, is uiteindelijk de verkeerde vraag. Een modelovereenkomst zonder dossier is een verklaring zonder bewijs. Een dossier zonder duidelijke overeenkomst is bewijs zonder kader. Samen dekken ze elkaars zwakke plek af.
- Kies één vaste overeenkomst als vertrekpunt voor alle inhuur.
- Vul die per opdracht met een echte omschrijving van het resultaat en de afbakening.
- Leg tijdens de looptijd vast wat er verandert en waarom er wordt verlengd.
- Toets bij elke verlenging of de praktijk het contract nog volgt.
- Bewaar alles op één plek, met de administratie mee, gedurende de bewaartermijn van 7 jaar.
Waarom deze twee routes naast elkaar zijn ontstaan, wordt begrijpelijker als je weet hoe de zekerheid vooraf ooit verdween. Dat verhaal staat in het artikel over de weg van de VAR naar de Wet DBA. Wat er sinds de hervatting van de handhaving concreet verandert, lees je in het overzicht over handhaving op schijnzelfstandigheid sinds 1 januari 2025.
Een keuze die je organiseert, niet bedenkt
De meeste opdrachtgevers weten heus wel welke stukken ze zouden moeten hebben. Het probleem is dat niemand eigenaar is van de vraag of ze er ook echt zijn. Daarom werkt de inhuuradministratie van Inhuurdossier met vaste velden per opdracht: de gekozen overeenkomst, de afbakening, de verlengingen en de documenten die daarbij horen, met een signaal zodra er iets ontbreekt.
De achtergrond van deze aanpak en de manier van werken staan beschreven op de pagina over de auteur achter Inhuurdossier. Wat hier staat is een praktische ordening, geen juridisch advies over een concrete opdracht; daarvoor blijft een adviseur nodig.
Conclusie: papier vooraf, bewijs onderweg
Een modelovereenkomst geeft richting en zekerheid over de loonheffingen zolang de praktijk het contract volgt. Een eigen onderbouwing laat zien dat die praktijk het contract inderdaad volgde. Wie alleen het eerste doet, hoopt op een gunstige uitkomst; wie beide doet, kan die uitkomst onderbouwen.
Inhuurdossier bewaart per opdracht de overeenkomst, de afbakening en de bewijsstukken uit de looptijd, zodat de twee routes elkaar versterken in plaats van elkaar te vervangen. Wil je weten hoe dat past bij de manier waarop jouw organisatie inhuurt, laat je situatie achter via het contactformulier en vermeld of je met modelovereenkomsten werkt.
