Praktijkvoorbeeld
Hoe pakken de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest uit bij een gewone inhuuropdracht?
De Hoge Raad gaf in het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 gezichtspunten waarmee wordt beoordeeld of iemand werkt op basis van een arbeidsovereenkomst. Die gezichtspunten klinken abstract zolang u ze niet op een echte opdracht legt. Daarom lopen we hieronder een geschetste inhuuropdracht punt voor punt langs, met per punt het bewijsstuk dat in het dossier hoort.
De opdracht die we langslopen
Het onderstaande voorbeeld is geschetst ter illustratie. Het is geen klantsituatie en ook geen weergave van een uitspraak. De situatie is wel herkenbaar gekozen, want juist dit type opdracht levert bij een beoordeling discussie op.
Een organisatie met ongeveer honderd medewerkers wil haar rapportages opnieuw inrichten. Zij huurt daarvoor een zelfstandige data-analist in. De afspraak is mondeling ontstaan tijdens een kennismaking en daarna vastgelegd in een korte opdrachtbevestiging: zes maanden, drie dagen per week, een uurtarief, opzegbaar met een maand.
De analist werkt met zijn eigen laptop, maar krijgt een account in de systemen van de opdrachtgever. Hij zit op dinsdag en donderdag op kantoor, schuift aan bij het wekelijkse teamoverleg van de afdeling en staat in de interne adreslijst met een functietitel. Zijn facturen komen maandelijks binnen op basis van geschreven uren.
Op papier lijkt dit een normale inhuuropdracht. Onder de gezichtspunten valt het beeld genuanceerder uit.
Waar de gezichtspunten vandaan komen
De juridische toets zelf staat in artikel 7:610 BW: een arbeidsovereenkomst bestaat uit arbeid, loon en gezag. Bij inhuur zijn arbeid en loon vrijwel altijd aanwezig, dus de weging draait om het totaalbeeld en om de vraag of er sprake is van gezag.
Voor dat totaalbeeld gaf de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 gezichtspunten, waaronder de aard en de duur van de werkzaamheden, de inbedding van het werk in de organisatie, het ondernemersrisico dat de werkende loopt, en of de werkende zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt. De Hoge Raad noemde meer gezichtspunten dan die vier, en geen enkel gezichtspunt is op zichzelf beslissend. Ze wegen in onderling verband.
Dat maakt de beoordeling minder voorspelbaar dan opdrachtgevers hopen, maar het maakt uw dossier juist belangrijker. Wie per gezichtspunt iets kan tonen, voert het gesprek over feiten. Wie niets kan tonen, voert het over herinneringen. In de uitleg over wat er sinds 1 januari 2025 voor opdrachtgevers verandert staat waarom dat gesprek weer echte financiele gevolgen kan hebben.
De aard en de duur van de werkzaamheden
In het voorbeeld is de opdracht inhoudelijk afgebakend: een rapportageomgeving opnieuw inrichten. Dat is een resultaat en geen doorlopende taak. Dat pleit voor zelfstandigheid.
De duur werkt de andere kant op. Zes maanden op vaste dagen begint te lijken op een parttime aanstelling, zeker als de opdracht daarna stilzwijgend doorloopt. Niet de lengte op zichzelf is het probleem, maar de combinatie van lengte, vaste dagen en een opdracht die onderweg vager wordt.
Wat u hier vastlegt: de opdrachtomschrijving met het op te leveren resultaat, de einddatum, en bij verlenging een gedateerd besluit waarin staat welk deel van het resultaat nog openstaat en waarom de verlenging nodig is.
De inbedding in de organisatie
Dit gezichtspunt kost opdrachtgevers in de praktijk de meeste punten, en meestal zonder dat iemand daar bewust voor koos. In het voorbeeld schuift de analist aan bij het teamoverleg, staat hij in de interne adreslijst met een functietitel en heeft hij een eigen account in alle systemen.
Niets daarvan is verboden en veel ervan is praktisch onvermijdelijk: zonder toegang tot de data kan hij het werk niet doen. Het gaat om de vraag of hij naast het team werkt of erin. Een paar keuzes maken daarin verschil.
- Zet in de interne adreslijst de rol van externe partij, niet een functietitel die ook aan medewerkers wordt gegeven.
- Nodig de externe uit voor het overleg dat over zijn opdracht gaat, niet standaard voor het afdelingsoverleg over personeelszaken en werkverdeling.
- Laat de externe niet meelopen in beoordelingsgesprekken, functioneringstrajecten of interne opleidingen die bij de arbeidsvoorwaarden horen.
- Geef systeemtoegang op basis van de opdracht en trek die bij oplevering weer in, met een datum.
Wat u hier vastlegt: de rol zoals die intern is gecommuniceerd, de reden waarom de externe bij bepaald overleg aanschoof, en de aanvraag en intrekking van de toegang met datum.
Het ondernemersrisico
De analist in het voorbeeld factureert per gewerkt uur, met een maand opzegtermijn. Dat betekent dat hij nauwelijks risico loopt op het resultaat: of het rapportageplatform werkt of niet, zijn uren zijn geschreven. Dat is een zwak punt.
Ondernemersrisico wordt zichtbaar in afspraken die geld kunnen kosten. Denk aan een vaste prijs voor een deelresultaat, een acceptatiemoment waarna pas wordt betaald, een garantieperiode waarin herstel voor eigen rekening komt, of een eigen aansprakelijkheidsverzekering. Ook investeringen in eigen apparatuur en software horen hierbij.
Wat u hier vastlegt: de tariefonderbouwing, de afspraken over acceptatie en herstel, het bewijs van verzekering dat de opdrachtnemer zelf aanlevert, en de vermelding welke middelen van hemzelf zijn.
Gedraagt de werkende zich als ondernemer in het economisch verkeer
Dit gezichtspunt gaat niet over uw opdracht, maar over de positie van de opdrachtnemer daarbuiten. Werkt hij voor meer opdrachtgevers, presenteert hij zich als bedrijf, factureert hij zelf en draagt hij zijn eigen risico's?
U kunt dat niet afdwingen en u hoeft de belastingaangifte van de zelfstandige niet te kennen. U kunt wel vragen om wat een ondernemer normaal gesproken zonder bezwaar geeft: een recent uittreksel uit het Handelsregister met het KVK-nummer van acht cijfers en de toegekende SBI-code, een eigen factuur die aan de factuureisen voldoet, en een verklaring dat hij ook voor anderen werkt.
Let op de grens. Het urencriterium van 1.225 uur per kalenderjaar is een voorwaarde voor de zelfstandigenaftrek in de inkomstenbelasting van de opdrachtnemer, niet een norm voor uw beoordeling. Vraag er niet naar en baseer er geen beleid op.
Wat u hier vastlegt: het uittreksel, de facturen, en eventueel een korte, door de opdrachtnemer ondertekende verklaring over zijn overige opdrachten in de betreffende periode.
De vier punten naast elkaar
De onderstaande tabel vat het geschetste voorbeeld samen. De middelste kolom is de weging zoals die uit de feiten volgt, de rechterkolom is wat u in het dossier kunt opnemen.
| Gezichtspunt | Weging in dit voorbeeld | Bewijsstuk in het dossier |
|---|---|---|
| Aard en duur | Afbakening goed, duur en vaste dagen risicovol | Opdrachtomschrijving met resultaat, einddatum, verlengingsbesluit |
| Inbedding | Zwak: functietitel, vast overleg, volledige toegang | Rolvermelding, overlegdeelname met reden, toegangsverlening en intrekking |
| Ondernemersrisico | Zwak: uurtarief zonder resultaatverplichting | Tariefonderbouwing, acceptatie- en herstelafspraak, verzekeringsbewijs |
| Ondernemerschap | Waarschijnlijk sterk, maar niet vastgelegd | Uittreksel Handelsregister, eigen facturen, verklaring over andere opdrachten |
Twee van de vier punten zijn in dit voorbeeld te repareren zonder dat de samenwerking verandert, alleen door anders vast te leggen. De twee andere vragen een echte keuze: wilt u op resultaat inhuren of op capaciteit?
Wat dit voorbeeld leert over papier en praktijk
Was er in dit voorbeeld met een modelovereenkomst gewerkt, dan had die de uitkomst niet gered. Modelovereenkomsten van de Belastingdienst geven vooraf zekerheid over de loonheffingen, maar alleen voor zover er ook feitelijk volgens die overeenkomst wordt gewerkt. De functietitel in de adreslijst en het wekelijkse afdelingsoverleg zijn feiten, en feiten wegen.
Dat is precies de afweging die we uitwerken in het artikel over de keuze tussen een modelovereenkomst en een eigen onderbouwing van de praktijk. Kort gezegd: papier vooraf helpt, maar het vervangt de vastlegging onderweg niet.
Bedenk ook dat u dit soort stukken niet eeuwig los kunt laten rondslingeren. Een inhuurdossier hoort bij uw administratie en valt onder de bewaarplicht van 7 jaar. Tegelijk verwerkt u persoonsgegevens, dus geldt gegevensminimalisatie: geen kopie van een identiteitsbewijs, geen gezondheidsgegevens, en de verwerking netjes opgenomen in het verwerkingsregister van artikel 30 AVG.
Van beoordeling naar dossier
Het lastige aan de gezichtspunten is niet dat ze onbegrijpelijk zijn, maar dat ze pas betekenis krijgen op het moment dat u ze op een concrete opdracht toepast. En dat moment valt zelden samen met het moment waarop iemand ernaar vraagt. Welke stukken u structureel wilt verzamelen, staat uitgewerkt in het overzicht van de stukken die u per inhuuropdracht vastlegt.
Daarom is het opdrachtdossier van Inhuurdossier zo opgezet dat elk gezichtspunt een eigen plek in het dossier heeft. U ziet per opdracht welke onderbouwing er ligt en welke ontbreekt, u nodigt de zelfstandige uit om zijn eigen stukken aan te leveren, en een verlenging vraagt om een besluit in plaats van om stilzwijgen. Het levert geen oordeel op, want dat oordeel is niet aan software. Het levert wel het materiaal waarmee u het oordeel kunt onderbouwen.
Waarom de nadruk op vastleggen ligt en niet op advies, licht de maker toe op de pagina over de auteur.
Conclusie: leg de gezichtspunten op uw eigen opdrachten
Het geschetste voorbeeld laat zien dat een gewone, goed bedoelde inhuuropdracht op twee van de vier besproken gezichtspunten zwak kan staan zonder dat iemand daar iets fout deed. De reparatie zit deels in andere afspraken en deels in beter vastleggen. Beide zijn goedkoper dan een reconstructie achteraf.
Wilt u weten hoe uw eigen inhuur langs deze gezichtspunten uitpakt, beschrijf dan een van uw lopende opdrachten via het contactformulier. U krijgt terug welke onderbouwing er per gezichtspunt ontbreekt en hoe Inhuurdossier die vastlegging per opdracht organiseert.
